In den beginne was de liefde

Mystieke ervaringen wekken de indruk dat we geloof kunnen omschrijven als een  identificatieproces met een liefhebbende en beschermende instantie. Over de ervaring van een  onherroepelijke  scheiding heen brengt de mens met woorden  en symbolen een nieuwe, blijvende band of een vereenzelviging  tot stand met de Ander. Deze laatste is niet  tastbaar  en moederlijk, maar vaderlijk en symbolisch.

Augustinus durft het geloof van de christen in zijn God te vergelijken met een pasgeboren kind  dat aan de moederborst ligt: 'De volmaakte afhankelijkheid, dat intiem deelhebben aan alles wat, goed of slecht, uit die unieke levensbron stroomt. Eenwording met een 'borst' die draagt, voedt, liefheeft en beschermt, maar één die voortaan niet meer van de moeder maar van een onzichtbare instantie in een andere wereld afkomstig is.

Hier vindt op het punt van de vroegste afhankelijkheid van het kind een belangrijke ingreep plaats, terwijl wij tegelijk te maken hebben met een compromis: de voordelen die onze verbeelding ervan verwacht verplaatst zich naar de orde van de tekens.

In den beginne was er opvoeding

Het onbewuste van iedere mens is niets anders dan zijn geschiedenis, die in haar geheel in ons lichaam is opgeslagen, maar slechts gedeeltelijk toegankelijk blijft voor ons bewustzijn. Ieder mens heeft zijn of haar waarheid van de geschiedenis. In de beginne was er opvoeding gaat over het ontkennen van het lijden in onze kindertijd.Veel van onze herinneringen, emoties en behoeften zijn verdrongen, ontkent of afgesplitst.

Voorbeeld: Een geslagen kind moest immers voortdurend angst voelen voor nieuwe klappen, maar het kon niet leven met de wetenschap dat het wreed behandeld werd. Om te overleven blijft het steken in een irreële, verfraaide, illusoire wereld. Soms komen deze onderdrukte emoties door heel gewone gebeurtenissen weer tot leven, maar vinden nauwelijks begrip. Ik? Angst voor mijn moeder?

Het kleine, nog niet geïntegreerde kind leeft voort, nooit bewust geworden of ervaren en richt zich op andere mensen. Wantrouwen is het gevolg (o.a eten, anorexia); het lichaam zegt dit wil ik niet, zonder te zeggen wat het wel wil.

De ontkenning van de waarheid van de ooit ondergane wreedheid torpedeert de biologische opdracht van het lichaam en blokkeert de levensreddende functies ervan.

Eer uw vader en uw moeder

Iedereen kent het vierde gebod: 'Eer uw vader en uw moeder. Dan zult gij lang leven op de grond die de Heer uw God u schenkt' (Ex 20, 12).

Het vierde van de Tien geboden heeft te maken met het gezin en de innerlijke eenheid daarvan - de solidariteit zou je kunnen zeggen. Deze formulering hemelt het gezin niet 'kunstmatig' op, maar beklemtoont de eigenheid daarvan en de rechten die daaruit voortvloeien. Het gezin is een gemeenschap met bijzonder intense interpersoonlijke betrekkingen tussen ouders en kinderen, tussen generaties. Het is een gemeenschap die op een speciale wijze veilig gesteld moet worden. En God kan geen beter veiligstelling bedenken dan deze: 'Eer'.

Je ouders vertegenwoordigen in zekere zin de Heer; zij hebben je het leven gegeven, ze hebben je het menselijk bestaan binnengevoerd in een bepaald gezin, een bepaald volk, een bepaalde cultuur. Na God zijn ze je eerste weldoeners.  Er is hier een zekere analogie met de verering die men God verschuldigd is.

De band tussen 'eer' en 'liefde' is zeer nauw.  Is het systeem van interpersoonlijke relaties zoals het vierde gebod aangeeft niet eenzijdig? Verplicht het ons alleen onze ouders te eren? Letterlijk genomen is dat zo . Maar indirect kunnen we ook spreken van de 'eer' die ouders hun kinderen verschuldigd zijn. 'Eren' betekent erkennen. eren veronderstelt wezenlijk een houding van onzelfzuchtigheid. Je zou kunnen zeggen dat het 'een oprechte gave van persoon aan persoon' is, en in die zin valt eer samen met liefde.

Het gebod stelt eisen aan de ouders zelf. Dit goddelijk voorschrift lijkt te zeggen: 'U, ouders, moet u zo gedragen dat u door uw levenswijze de eer (en de liefde)van uw kinderen verdient!

Het gebod 'eer uw vader en uw moeder' zegt indirect tot de ouders: Eer uw zonen en uw dochters. Ze verdienen het omdat ze leven, omdat ze zijn wie ze zijn, en dit geldt vanaf het eerste moment van hun conceptie. Door uitdrukking te geven aan de intieme banden die het gezin verenigen, benadrukt  het vierde gebod de basis van innerlijke eenheid.

Iedereen die als kind geen liefde heeft ontvangen, verlangt daar naar, soms een leven lang.