23. sep, 2019

Mystieke kennis : De diepe zin van ons bestaan

In ieder mensenleven ligt de aanzet daartoe reeds besloten binnen de grenzen van het bestaan. Je hoeft niet over grenzen heen door het gebruik van drugs of extatische toestanden. Want waar men het dagelijks leven mystiek kan beleven, daar heb je geen buitenzinnige ervaring meer nodig. De diepe zin van ons bestaan, God, niet in de hemel, niet aan de overkant van de zee, niet in de onderwereld, maar heel nabij, in de mond en in het hart. Maar de weg naar het nabije is de mens het langst. Een weg waarop hij zich, als bij drugs, verliezen zal, een dronkenschap; maar tegelijk ook nuchter, een 'nuchtere' roes.

Mystiek is primair kennis, en wel ervaringsmatige kennis van God, een directe en onmiddellijke bewustwording van Gods aanwezigheid. Drie woorden vallen op: ervaring, kennis en God. Drie woorden die op elkaar een bepaald licht werpen, zodat wij ze steeds in hun onderlinge samenhang dienen te zien. Want waar God gekend wordt verandert de ervaring, waar Hij ervaren wordt verandert het menselijk kennen. Ervaren duidt op een wijze van kennen zonder afstandelijkheid. Je begrijpt niet vanaf een veilige afstand, maar je vaart door hetgeen je kent heen, je onderzoekt, je tast af, je blijft niet buiten staan.

Ervaring is op de eerste plaats deelname aan of vereniging met hetgeen men kent; en op de tweede plaats vereniging met zichzelf, zelfwording; je wordt je binnenkant gewaar. Toegepast op de mystiek wil dat zeggen: ervaren vereniging met God, God kennen, dat is: één worden met God, vergoddelijking en dat door zichzelf te worden. Mystiek kennen is: binnen de eigen beleving met een zekere onmiddellijkheid iets gewaarworden van God. Dat brengt met zich mee dat zo'n kennis ook héél de mens betreft, zij is noch exclusief verstandelijk, noch exclusief emotioneel, noch exclusief gelegen in het doen. Alle vermogens van de mens zijn er als één geheel in betrokken.

Het kennen van God richt zich op iets dat 'verborgen' is in wat wij zien en kennen, op een tweede betekenis, op de diepe maar verhulde zin van wat wij zien, kennen, horen en voelen. Het woord 'God' verwijst ons, heel paradoxaal naar de dingen die wij zien  en ervaren kunnen. Waar sprake is van een voorbijzien aan de dagelijkse werkelijkheid wanneer het gaat over God ,daar is sprake van valse mystiek.

- De Wolk van niet-weten