10. sep, 2019

Wandelen met je God; de weg naar vrijheid

John Hacking laat zich in zijn werk en zijn doen en laten als gelovige leiden door deze zin uit de profeet Micha, vers 6, 8: ' Er is jou, mens, gezegd wat goed is, je weet wat de Heer van je wil: niets anders dan recht te doen, trouw te betrachten en nederig de weg te gaan van je God.'

Het klinkt misschien niet prettig in moderne oren dit nederig wandelen met God.Gewend als we zijn aan onze autonome manier van optreden, van zich presenteren, van laten zien wie je bent en waar je voor staat. Het past niet in het plaatje van het individu dat moet schitteren en dat zich moet laten zien, ook op sociale media.  Nederig handelen, in andere vertalingen is sprake van deemoed en ootmoedigheid, heeft die zelf-expositie niet nodig. Nederigheid is het tegenovergestelde ervan. Toch spreekt dit vers in Micha aan omdat het een kern bevat van hoe wij met God in ons leven kunnen leven. Recht doen, trouw zijn, vriendschap hebben horen daarbij. In dit citaat staat een compleet ethisch appèl waarin alles samenkomt en waar het dienen van God wordt samengevat. Dienen is hier wandelen en al wandelend recht doen en trouw zijn.

Dit nederig wandelen met je God, let op het voornaamwoord 'je', kan voor iedereen anders uitpakken. Want 'je' is hierin leidend. In een andere traditie is dit nederig wandelen ook een thema maar dan zonder God. Nederigheid en vrijheid worden hier bij elkaar gebracht. In enkele teksten van de Japanse boeddhist Kiyozawa wordt dit onderstreept. Volgens Kiyozawa gaat het in het Boeddhisme primair om de bevrijding van de mens. Waarvan moet deze mens worden bevrijd? Het antwoord luidt: van zijn zelf.

Vrijheid wil in het Boeddhisme zeggen vrijheid van het zelf en niet de vrijheid als vrij zijn van uiterlijke dwang, structuren of regels. De mens lijdt omdat hij op een starre wijze vasthoudt aan zijn zelf in een wereld die voortdurend in verandering is. Het zelf ontkennen, het zelf loslaten is echter niet eenvoudig  want het zelf is resistent tegenover deze ontkenning.

Verlichting, verlicht worden betekent ervan doordrongen zijn en van de waarheid doordrongen worden dat zich alles voortdurend verandert, om zo tenslotte zo de waarheid van het niet-zelf te belichamen. Als de mens zijn starre zelf verliest en zelf-loos wordt is hij waar hij zijn moet. Zelf-loos zijn is nederig zijn. Omdat het zelf de oorzaak is van zijn onvrijheid maakt het verlies van het zelf de mens vrij. In die zin gaan nederigheid en vrijheid hand in hand. Alleen een nederig(deemoedig) mens kan vrij zijn. Boeddhisme is de weg die naar deemoed en naar vrijheid leidt. Opgeven van het zelf kan dus leiden tot absolute vrijheid.

Nederigheid is dus een sleutel, een weg ten leven, een weg naar vrijheid, een wandeling in vrede met jezelf waarbij het zelf er eigenlijk niet meer toe doet.

- John Hacking tijdspanne 14  www.mystiekfilosofie.com